Είναι πολλές οι φορές που αρκετοί άνθρωποι μου εμπιστεύονται πως τα συναισθήματα τους είναι τόσο έντονα αρνητικά ότι δεν ικανοποιούνται από την καθημερινότητά τους και η πραγματικότητα τους φαίνεται όλο και πιο απαιτητική. Σήμερα που ο άνθρωπος καλείται περισσότερο από ποτέ να επεκταθεί σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, επαγγελματικά, χρησιμοποιώντας ευέλικτα τις ικανότητές του, ψυχικά αποζητώντας υγιέστερες λειτουργικές δομές αλλά και συναισθηματικά αποκτώντας την ικανότητα να απολαμβάνει την αυτοαποτελεσματικότητα του και την αξία του, βλέπουμε να συρρικνώνεται και να παραιτείται.
Τα ποσοστά της κατάθλιψης είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικά αν σκεφτούμε εκατομμύρια άνθρωποι σήμερα πάσχουν ενώ τα στατιστικά μας δείχνουν ότι ένας στους έντεκα ανθρώπους παγκοσμίως θα νοσήσει κάποια στιγμή στη ζωή του. Οι έρευνες που γίνονται δείχνουν ότι το 20% των γυναικών καθώς και το 12% των ανδρών βιώνουν κάποια από τις μορφές της διαταραχής. Το Ελληνικό Υπουργείο Υγείας με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ψυχικής υγείας η οποία είναι στις 10 Οκτωβρίου ανακοίνωσε μεταξύ άλλων τα παρακάτω στοιχεία. «Η κατάθλιψη είναι σήμερα η συχνότερη ψυχική διαταραχή και προβλέπονται αυξητικές τάσεις τα απόμενα χρόνια. Παγκοσμίως καταλαμβάνει την τέταρτη θέση από πλευράς απώλειας ετών ζωής, απαλλαγμένων από αναπηρία και κοινωνική δυσλειτουργία, ενώ το 2020, θα καταλάβει τη 2η θέση στις δυτικές κοινωνίες και την 1η ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας (στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας). Παράλληλα τα διεθνή στοιχεία δηλώνουν ότι 25% των ανδρών (περίπου 850.000 Έλληνες) και το 33% των γυναικών (περίπου 1,1 εκ Ελληνίδες) πάσχουν από ήπια έως σοβαρή κατάθλιψη»
Τα ποσοστά της κατάθλιψης είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικά αν σκεφτούμε εκατομμύρια άνθρωποι σήμερα πάσχουν ενώ τα στατιστικά μας δείχνουν ότι ένας στους έντεκα ανθρώπους παγκοσμίως θα νοσήσει κάποια στιγμή στη ζωή του. Οι έρευνες που γίνονται δείχνουν ότι το 20% των γυναικών καθώς και το 12% των ανδρών βιώνουν κάποια από τις μορφές της διαταραχής. Το Ελληνικό Υπουργείο Υγείας με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ψυχικής υγείας η οποία είναι στις 10 Οκτωβρίου ανακοίνωσε μεταξύ άλλων τα παρακάτω στοιχεία. «Η κατάθλιψη είναι σήμερα η συχνότερη ψυχική διαταραχή και προβλέπονται αυξητικές τάσεις τα απόμενα χρόνια. Παγκοσμίως καταλαμβάνει την τέταρτη θέση από πλευράς απώλειας ετών ζωής, απαλλαγμένων από αναπηρία και κοινωνική δυσλειτουργία, ενώ το 2020, θα καταλάβει τη 2η θέση στις δυτικές κοινωνίες και την 1η ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας (στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας). Παράλληλα τα διεθνή στοιχεία δηλώνουν ότι 25% των ανδρών (περίπου 850.000 Έλληνες) και το 33% των γυναικών (περίπου 1,1 εκ Ελληνίδες) πάσχουν από ήπια έως σοβαρή κατάθλιψη»
Τα πιο κοινά συναισθήματα είναι η απελπισία, η απόγνωση και το αίσθημα εγκατάλειψης. Συζητώντας μαζί τους καταλαβαίνω ότι αυτή η αίσθηση προέρχεται περισσότερο εκ των έσω, δηλαδή το άτομο πενθεί την εγκατάλειψη του εαυτού του και όχι τόσο αυτή που προέρχεται από τους συνανθρώπους, τους φίλους ή το κράτος για παράδειγμα. Αν και είναι πολύ πιο εύκολο κάποιος να μιλά για τα συναισθήματα που προκαλούνται από τρίτους, το να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του αλλά και τον τρόπο που αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει την πραγματικότητα είναι ουσιαστικά η μόνη λύση των ψυχικών αδιεξόδων.
Η διάγνωση της ασθένειας σε όποιο επίπεδο κι αν βρίσκεται κρίνεται επιβεβλημένη μιας και η αντιμετώπισή της τις περισσότερες φορές είναι αποτελεσματική ενώ το να μη γίνει σωστή και έγκυρη διάγνωση σίγουρα σηματοδοτεί σοβαρές συνέπειες στη ζωή του ανθρώπου.Πριν όμως καθορίσουμε τη συμπτωματολογία είναι επίσης σημαντικό επιγραμματικά να αναφέρουμε ότι σε οποιαδήποτε μορφή θα πρέπει πρώτα να καθορίζονται δυο βασικά θέματα σε σχέση με τη διαταραχή τα οποία είναι:
· Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής. Ο διαχωρισμός αυτός σε επίπεδο διάγνωσης είναι πολύ σημαντικός . Ο ειδικός δηλαδή θα πρέπει να κατανοεί και να ενημερώνει τον ασθενή αν η κατάθλιψη εμφανίζεται στα πλαίσια μιας νόσου όπως για παράδειγμα η σκλήρυνση κατά πλάκας. Σε τέτοιες περιπτώσεις λέμε ότι η κατάθλιψη βρήκε έδαφος να αναπτυχθεί λόγω της σωματικής παθολογίας.
· Η κατάθλιψη πρέπει να διαχωρίζεται από το βαθμό νοσηρότητας σε ήπια, μέτρια ή βαριά έτσι ώστε να διευκρινίζεται η κλινική εικόνα
Τα κύρια είδη της κατάθλιψης είναι
1. Μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Στην περίπτωση αυτή τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα και απαιτείται φαρμακευτική αγωγή. Υπάρχει έντονη δυσλειτουργικότητα σε όλους τους τομείς της ζωής και συχνά φαίνεται να υπάρχουν και σκέψεις αυτοκτονίας.
2. Δυσθυμία ή Δυσθυμική διαταραχή. Αυτός ο τύπος κατάθλιψης περιγράφει μια χρόνια κατάσταση. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει η βαρύτητα των συμπτωμάτων του μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου αλλά αν και μέτρια σε σοβαρότητα η κυρίαρχη καταθλιπτική διάθεση συνοδεύεται από αίσθηση ανεπάρκειας, υπολειτουργικότητας και ανηδονίας. Έτσι το άτομο παρ ότι μπορεί με δυσκολία να ανταπεξέρχεται στις καθημερινές του δραστηριότητες νιώθει πάντα ότι κάτι τον κρατάει να νιώσει καλά.
3. Ψυχωτική κατάθλιψη. Σε αυτή τη μορφή κατάθλιψης τα πράγματα είναι πολύ έντονα και η κλινική εικόνα του ατόμου πολύ σοβαρή. Πέρα λοιπόν από τα συμπτώματα που έχουν ήδη αναφερθεί υπάρχουν ψευδαισθήσεις και παραισθήσεις. Έτσι το άτομο μπορεί να αναφέρει πρόσωπα που δεν υπάρχουν φωνές και διαλόγους που βασίζονται στο παραλήρημα που προκαλεί η διαταραχή
4. Διπολική διαταραχή ή μανιοκατάθλιψη. Η διπολική κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από εναλλασσόμενα επεισόδια καταθλιπτικής διάθεσης (ο ένας πόλος) και μανίας (ο άλλος πόλος). Η μανία είναι η κατάσταση όπου το άτομο βιώνει παθολογική ευφορία και ευεξία, καθιστά το άτομο ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο και επικίνδυνα υπερβολικό. Με οδηγό τα « μεγαλεπήβολα» σχέδια ο ασθενής μπορεί για παράδειγμα να υπερτιμήσει τις οικονομικές του δυνατότητες και να ξοδέψει τεράστια ποσά μέσα σε λίγες μόνο ώρες.
(Σημ. στην περίπτωση αυτή εντάσσονται ακόμα και η διπολική διαταραχή ΙΙ οπού τη θέση της μανίας παίρνουν τα υπομανιακά επεισόδια και το μεικτό επεισόδιο κατάθλιψης όπου το άτομο παρουσιάζει ταυτόχρονα μείζον καταθλιπτική διαταραχή και μανικά επεισόδια, που δεν ωφελεί να αναλυθούν εδώ).
5. Επιλόχεια κατάθλιψη. Λόγω των μεγάλων ορμονικών αλλαγών αυτή η μορφή κατάθλιψης εμφανίζεται στις γυναίκες μετά τον τοκετό και κατά την περίοδο της λοχίας. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανίζονται και ψυχωτικά συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της μανιοκατάθλιψης. Η παρέμβαση και σε αυτή την περίπτωση κρίνεται επιβεβλημένη και η συμβολή του περιβάλλοντος απαραίτητη.
6. Άτυπη κατάθλιψη. Σε περιπτώσεις που τα γνωρίσματα της κατάθλιψης διαφοροποιούνται, για παράδειγμα όταν η κατάθλιψη εμφανίζεται με υπερφαγία ή υπερυπνία ή όταν παρουσιάζεται με περισσότερα σωματικά παρά ψυχικά συμπτώματα τότε μιλάμε για άτυπη κατάθλιψη η οποία είναι εξίσου σημαντική στη σοβαρότητα.
Κλείνοντας θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι η κατάθλιψη προσβάλλει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, κάθε κοινωνικής τάξης, φυλής και μορφωτικού επιπέδου αποτελώντας μια από τις πιο συνηθισμένες ψυχικές διαταραχές της εποχής μας. Σύμφωνα με τα τελευταία ερευνητικά στοιχεία σε παγκόσμια κλίμακα το 60% των θυμάτων αυτοκτονίας υπέφεραν πριν προβούν σε αυτή την πράξη από κάποια μορφή κατάθλιψης, συνήθως σοβαρή. Επιπρόσθετα το 10% όλων των καταθλιπτικών ασθενών καταλήγουν στην αυτοκτονία καθιστώντας την αυτοκτονία κατά 25 φορές περισσότερο συνηθισμένη στους καταθλιπτικούς ασθενείς απ’ ότι στο γενικό πληθυσμό.
Σε περίπτωση που αντιληφθείτε στο περιβάλλον σας κάποιο άτομο το οποίο θεωρείτε ότι νοσεί βάση μιας μορφής που αναφέρθηκε, ή αναγνωρίσετε κάποια από τα συμπτώματα σε σας καλό θα ήταν να έρθετε σε επαφή με κάποιον ειδικό ώστε να σας ενημερώσει για τους τρόπους που μπορείτε ενδεχομένως να βοηθήσετε ή να βοηθηθείτε. Η κατάθλιψη μπορεί να αποτελέσει αιτία θανάτου ενώ η πρόληψη την καλύτερη θεραπεία.
