Ο τέτανος είναι μια λοιμώδης ασθένεια η οποία προκαλείται απο το βακτήριο κλωστηρίδιο του τετάνου το οποίο παράγει μια νευροτοξίνη, την τετανοσπασμίνη, η οποία προκαλεί τα πρωταρχικά συμπτώματα της ασθένειας. Τα συμπτώματα αυτά χαρακτηρίζονται από σπασμούς των μυών και ειδικά των σκελετικών μυών. Η μόλυνση γενικά συμβαίνει μέσω ενός μολυσμένου τραύματος και συχνά περιλαμβάνει ένα κόψιμο ή μια βαθιά πληγή. Το χαρακτηριστικό του μικροβίου είναι ότι δεν κυκλοφορεί στο αίμα αλλά παραμένει στο σημείο εισόδου. Εκεί αναπτύσσεται, πολλαπλασιάζεται και οι τοξίνες που παράγονται από το μεταβολισμό του φτάνουν στα γάγγλια των νεύρων, τα ερεθίζουν, τα παραλύουν και προκαλούν τετανικούς σπασμούς. Καθώς αναπτύσσεται η λοίμωξη αρχίζουν να προκαλούνται μυϊκοί σπασμοί στο σαγόνι.[1]
Σημεία και συμπτώματα
Το πρώτο σύμπτωμα του τέτανου είναι το τρίξιμο των δοντιών το οποίο προκαλείται από την σύσπαση των μασητήριων μυών. Κατόπιν, και καθώς προχωράει η μόλυνση, προκαλείται ο γνωστός σαρδόνιος γέλωτας από τη σύσπαση των μυών του προσώπου, ενώ στην συνέχεια αρχίζουν οι σπασμοί στον αυχένα. Στα αργότερα στάδια της νόσου προκαλούνται σπασμοί των μυών όλου του σώματος· κατά τη διάρκεια αυτών των σπασμών το σώμα του ασθενή παίρνει σχήμα τόξου (αυτό είναι γνωστό και ως οπισθότονος), στη συνέχεια η κατάποση γίνεται αδύνατη και η αναπνοή αδυναμεί καθώς οι σπασμοί "χτυπάνε" τον φάρυγγα και τους αναπνευστικούς μύες και συνεπώς μπορεί να προκληθεί ασφυξία.[2]
Θεραπεία - πρόληψη
Η θεραπεία συνήθως γίνεται με την χορήγηση ηρεμιστικών όπως η διαζεπάμη ή και με την χορήγηση μυοχαλαρωτικών ώστε να αντιμετωπισθούν οι σπασμοί. Επίσης γίνεται καθαρισμός του τραύματος (σημείο εισόδου του βακτηρίου) και χορηγούνται στον ασθενή μεγάλες δόσεις πενικιλλίνης ή τετρακυκλίνης, ενώ για να καταπολεμηθεί η νευροτοξίνη που δεν έχει φτάσει ακόμα στα νευρικά κύτταρα χορηγείται τετανική αντιτοξίνη.
Για την πρόληψη της λοίμωξης από τέτανο συνίσταται καθαρισμός της πληγής με αντισηπτικό και αποστείρωση. Οι σπόροι του κλωστηριδίου του τετάνου βρίσκονται παντού στη φύση, ειδικότερα όμως σε σκουριασμένα μέταλλα και μεταλλικά αντικείμενα και στην κοπριά. Έτσι, αν κάποιος τραυματιστεί από ένα μεταλλικό αντικείμενο ή π.χ. κατά τη διάρκεια αγροτικών εργασιών, συνίσταται να του χορηγείται αντιτετανικός ορός. Στην Ελλάδα, όλα τα παιδιά εμβολιάζονται κατά του τετάνου σε μικρή ηλικία, μέσω του τριπλού εμβολίου. Ο εμβολιασμός αυτός προσφέρει ανοσία στον τέτανο για αρκετά χρόνια, και χρειάζεται ανανέωση ανά περίπου δέκα έτη.
Ο τέτανος δεν αφήνει μόνιμη ανοσία, αυτό σημαίνει πως ακόμα και αν ένα άτομο νοσήσει και ιαθεί θα πρέπει να κάνει εμβόλιο.
Σημεία και συμπτώματα
Το πρώτο σύμπτωμα του τέτανου είναι το τρίξιμο των δοντιών το οποίο προκαλείται από την σύσπαση των μασητήριων μυών. Κατόπιν, και καθώς προχωράει η μόλυνση, προκαλείται ο γνωστός σαρδόνιος γέλωτας από τη σύσπαση των μυών του προσώπου, ενώ στην συνέχεια αρχίζουν οι σπασμοί στον αυχένα. Στα αργότερα στάδια της νόσου προκαλούνται σπασμοί των μυών όλου του σώματος· κατά τη διάρκεια αυτών των σπασμών το σώμα του ασθενή παίρνει σχήμα τόξου (αυτό είναι γνωστό και ως οπισθότονος), στη συνέχεια η κατάποση γίνεται αδύνατη και η αναπνοή αδυναμεί καθώς οι σπασμοί "χτυπάνε" τον φάρυγγα και τους αναπνευστικούς μύες και συνεπώς μπορεί να προκληθεί ασφυξία.[2]
Θεραπεία - πρόληψη
Η θεραπεία συνήθως γίνεται με την χορήγηση ηρεμιστικών όπως η διαζεπάμη ή και με την χορήγηση μυοχαλαρωτικών ώστε να αντιμετωπισθούν οι σπασμοί. Επίσης γίνεται καθαρισμός του τραύματος (σημείο εισόδου του βακτηρίου) και χορηγούνται στον ασθενή μεγάλες δόσεις πενικιλλίνης ή τετρακυκλίνης, ενώ για να καταπολεμηθεί η νευροτοξίνη που δεν έχει φτάσει ακόμα στα νευρικά κύτταρα χορηγείται τετανική αντιτοξίνη.
Για την πρόληψη της λοίμωξης από τέτανο συνίσταται καθαρισμός της πληγής με αντισηπτικό και αποστείρωση. Οι σπόροι του κλωστηριδίου του τετάνου βρίσκονται παντού στη φύση, ειδικότερα όμως σε σκουριασμένα μέταλλα και μεταλλικά αντικείμενα και στην κοπριά. Έτσι, αν κάποιος τραυματιστεί από ένα μεταλλικό αντικείμενο ή π.χ. κατά τη διάρκεια αγροτικών εργασιών, συνίσταται να του χορηγείται αντιτετανικός ορός. Στην Ελλάδα, όλα τα παιδιά εμβολιάζονται κατά του τετάνου σε μικρή ηλικία, μέσω του τριπλού εμβολίου. Ο εμβολιασμός αυτός προσφέρει ανοσία στον τέτανο για αρκετά χρόνια, και χρειάζεται ανανέωση ανά περίπου δέκα έτη.
Ο τέτανος δεν αφήνει μόνιμη ανοσία, αυτό σημαίνει πως ακόμα και αν ένα άτομο νοσήσει και ιαθεί θα πρέπει να κάνει εμβόλιο.
